રિઝર્વ બેંક તેમની નજીકની બેંક શાખાઓમાંથી કાપેલી, ફાટેલી અને ગંદી નોટો બદલવાની સતત અપીલ કરી રહી છે. લોકો બેંક શાખામાં પણ પહોંચી રહ્યા છે પરંતુ તેઓ નિરાશ થઈ રહ્યા છે. અહીં ગ્રાહકને કરન્સી ચેસ્ટ સાથેની મુખ્ય શાખા અથવા શાખાની મુલાકાત લેવાનું કહેવામાં આવે છે. તેની પાછળનું કારણ એ પણ છે કે ઘણા બેંક કર્મચારીઓ ખરાબ નોટો બદલવાના નિયમોથી વાકેફ નથી. આ માટે તેમને કોઈ તાલીમ આપવામાં આવતી નથી.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ઈચ્છે છે કે માત્ર સ્વચ્છ નોટો જ ચલણમાં રહે. આ માટે, બેંક શાખાઓની મુલાકાત લઈને ફાટેલી, ગંદી નોટો બદલવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આ નોટો બદલવાના નિયમો શું છે, રિઝર્વ બેંક સમયાંતરે સૂચનાઓ પણ જારી કરે છે. જો કે, બેંક કર્મચારીઓને આ માટે તાલીમ આપવામાં આવતી નથી. આવી સ્થિતિમાં, કોઈપણ સમસ્યાથી બચવા માટે, તેઓ ગ્રાહકને કરન્સી ચેસ્ટ સાથે મુખ્ય શાખા અથવા શાખામાં મોકલે છે.
ખાનગી સ્થળોએ કરન્સી એક્સચેન્જનો ધંધો ધમધમી રહ્યો છે: અરાજકતાને કારણે ગ્રાહકો નોટો બદલવા બેંકની શાખાઓમાં જવાનું પણ ટાળે છે. તેના બદલે, ખાનગી પેઢીઓ તેઓ નોટો બદલનારાઓને ડિસ્કાઉન્ટ પર પૈસા આપે છે. જેના કારણે નોટ એક્સચેન્જ કરનારાઓનો ધંધો ધમધમી રહ્યો છે અને જ્યારે તેઓ બેંક સુધી પહોંચે છે ત્યારે તેમને પણ પરેશાની થતી નથી. જો બેંકમાં નોટ બદલાઈ ન હોય તો ગ્રાહકને ફરિયાદ બુકમાં જ લેખિત ફરિયાદ કરવાનો અધિકાર છે, પરંતુ તેમને ફરિયાદ બુક પણ આપવામાં આવતી નથી.
આ છે નોટ બદલવાના નિયમો
*બહુવિધ ટુકડાઓની નોંધો બદલવા માટેના વિવિધ ધોરણો છે અને તે મુજબ તેનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવે છે.
*નિયમ એવો પણ છે કે જો નોટનો નાનો ટુકડો ખૂટે છે, તો તેને બદલી દેવામાં આવશે. ફક્ત કિંમત તે ટુકડાના કદ પર આધારિત હશે.
*સામાન્ય રીતે 20 રૂપિયા કે તેનાથી ઓછી કિંમતની નોટોમાં કોઈ કપાત થતી નથી.
*આ માટે બેંક શાખાઓમાં કેશિયર ઉપરાંત એક અધિકારીની પણ નિમણૂક કરવી જોઈએ.
*બેંકોમાં, આ કાઉન્ટર પર ફાટેલી નોટો બદલવામાં આવે છે, તેના બોર્ડ પણ ગ્રાહકોની માહિતી માટે લગાવવા જોઈએ.
અધિકારીઓ શું કહે છે
*અધિકારીઓ, કર્મચારીઓ બધું કરવા તૈયાર છે. બેંક મેનેજમેન્ટે ફાટેલી નોટો કેવી રીતે બદલી શકાય તેની તાલીમ આપવી જોઈએ.તેમ બેંક ફેડરેશન સાથે જોડાયેલ કર્મચારી જણાવી રહ્યા છે .
*બે ટુકડાથી વધુની નોટો બદલી શકાતી નથી. જો કોઈ શાખા ફાટેલી, ગંદી નોટો બદલવામાં ખચકાટ અનુભવે તો ફરિયાદ કરો. તેમ છતાં જો કંઈ ન થાય તો ઉપરી બેંક ફરિયાદ કરી શકાય છે
